چگونه خود را براي معاينه های دوره ای پستان آماده كنيم؟
ندا يارایي
كارشناس ارشد مشاوره، موسسه سپاس (www.sepas.org)

شواهد نشان مي دهد تشخيص زود هنگام سرطان پستان نه تنها درمان آسان تري را در پي دارد بلكه با تشخيص زود هنگام بقاي بيمار بسيار بهتر خواهد بود. از بعد از بلوغ به بانوان توصيه مي شود ماهيانه خود به معاينه پستان ها بپردازند و علاوه بر لمس و مشاهده، در صورت ايجاد تفاوتي در شرايط پستان ها به پزشك متخصص مراجعه نمايند. بعلاوه در صورت بروز سرطان پستان در اقوام نزديك سونوگرافي ساليانه از پستان ها توصيه مي گردد. پس از 40 سالگي نيز انجام ماموگرافي به تشخيص زودهنگام و درمان آسانتر و بقاي بيشتر زنان كمك مي كند. يادآوري لزوم مراجعه براي معاينات توسط رسانه هاي جمعي و فراهم آوردن زمینه غربالگري هاي رايگان يا كم هزينه توسط سيستم سلامت، دو شيوه موثر هستند كه به كاهش هزينه هاي درمان آتي وارد بر سيستم سلامت مي انجامد.
يكي از مشكلاتي كه بسياري از زنان با آن روبرو هستند، ملزم نمودن خود به انجام اين معاينات (چه معاينات ماهيانه توسط خود و چه معاينات ساليانه توسط پزشك) است.  اغلب اين افراد استرس زيادي را براي انجام مراحل معاينه تحمل مي كنند و با مكانيسم هاي مختلف دفاعي از انجام آن سر باز مي زنند. خيلي از زنان تاريخ معاينات را فراموش مي كنند. برخي هزينه کردن براي حفظ سلامت را اصراف مي دانند و بقيه مسير و شلوغي مطب ها را بهانه مي كنند. بهانه هر چه كه باشد تشخيص دير تر  توده در پستان ها، احتمال بقا را كاهش و هزينه ها و دشواري درمان را افزايش مي دهد. اگر شما هم معاينات خود را پشت گوش مي اندازيد، پيشنهادات زير شايد بتوانند در انجام اين برنامه شما را ياري رساند.


·    مركز درماني مورد نظر خود را بشناسيد: از قبل مركز درماني يا پزشك مورد نظرتان را مشخص كرده و اطلاعات كاملي در مورد نحوه وقت دهي، هزينه ها و زماني كه بايد در مركز صرف نماييد، به دست آوريد. در صورتيكه ساليانه به يك مركز ثابت مراجعه مي كنيد هر وقت ياد مركز مورد نظر افتاديد يك خاطره خوشايند را در ذهن خود مرور نماييد تا استرس ناشي از تفكر در مورد مراجعات بعدي كاهش يابد.

·    پزشكي را انتخاب كنيد كه براي صحبت با شما وقت بگذارد: يكي از دلايلي كه بسياري از زنان براي معاينات سلامت خود وقت نمي گذارند اين است كه پس از مراجعه به پزشك متخصص جواب سوالات خود را نمي گيرند و احساس مهم نبودن موضوع سلامتيشان تشديد مي شود. به همين دليل حتما پزشكي را انتخاب كنيد كه شرايط جسماني شما برايش مهم است و براي پاسخگويي به سوالاتتان وقت مي گذارد. نوع برخورد و شخصيت پزشك در متعهد نمودن شما به مراجعات بعدي بسيار مهم است.

·     با كسي كه سلامتي اش برايتان مهم است قرار معاينات را بگذاريد: همه ما اقوام مونث و يا دوستاني داريم كه براي سلامتيشان اهميت قائليم و دوستشان داريم. چون معمولا سلامتي مادر، خواهر، فرزند و يا دوست صميمي مان از سلامتي خودمان برايمان مهم تر است، با اين فرد براي مراجعه به معاينه قرار بگذاريم.

·    يادداشت كنيد: برنامه معاينات سالانه خود را در اول هر سال در تقويم يادداشت كنيد. يادداشت نوشتن و چسباندن آن در داخل كمد، روي يخچال يا روي آينه (جايي كه هر روز چشممان به آن مي افتد) هم مي تواند كمك كند كه اين تاريخ را فراموش نكنيد و هم استرس نسبت به مراجعه براي معاينات را كاهش مي دهد.

·    پس انداز كنيم: پژوهشها نشان مي دهد وضعيت اقتصادي پايين، نداشتن بيمه، تحصيلات كمتر و در اقليت بودن از دلايل عدم مراجعه براي معاينات پزشكي است. صرف هزينه براي سلامت يكي از شاخصهاي احترام به خود است. همانطور كه براي پوشاك يا تغذيه پس انداز مي كنيد، بودجه اي را هم براي سلامت خانواده پس انداز كنيد و در اين ميان خودتان يكي از مهمترين افرادي هستيد كه بايد برايش هزينه صرف كنيد. يادتان باشد خانواده سالم و خوشبخت بايد مادري سالم و خوشبخت داشته باشد.

·    مثبت انديش و خوش بين باشيد: يكي از دلايلي كه افراد براي معاينات كنترل سلامت مراجعه نمي كنند ترس از آگاهي از يك بيماري پنهان است. در زنان نيز اين يكي از دلايل عدم مراجعه براي معاينه است. سعي كنيد به خود بقبولانيد كه مراجعه براي معاينه يك شيوه احترام گذاشتن به خود است و لزومي ندارد كه حتما خبر بدي در پي داشته باشد. در هر صورت اگر بيمار هم باشيد تشخيص زود تر درمان آسانتري را در پی خواهد داشت. پس با مثبت انديشي به درمان فكر كنيد.

·    افسردگي و اضطراب را بشناسيد و درمان كنيد: پژوهشها نشان مي دهند اضطراب خفيف يا خيلي شديد و افسردگي، از دلايلي هستند كه افراد به برنامه هاي سلامتي متعهد نمي‌مانند. اگر بي حوصله ايد، برنامه غذايي و خوابتان منظم نيست و يا بر آشفته ايد و با پيش بيني هاي ناخوشايند در مورد آينده دست به گريبانيد، براي درمان اضطراب و افسردگي خود اقدام كنيد. درمان اين اختلالات نه تنها كمك مي كند كه شما به برنامه هاي سلامتي خود پايبند بمانيد بلكه به خودي خود  سبب ارتقاي كيفيت زندگيتان مي شوند.

·    درمانهاي طب رايج را جدي بگيريد: در بسياري از موارد افراد به دلايل مختلف مانند اعتقاد به انواع طبهاي مكمل و يا خرافات، ديرتر از زمان مورد نياز براي دريافت تكنيكهاي درماني طب رايج مراجعه مي كنند. براي داشتن زندگي سالم در شرايطي كه كاملا سلامت هستيد، از هر تكنيكي كه احساس بهتري برايتان ايجاد مي كند استفاده كنيد، ولي در صورتيكه تغييري در وضعيت بدنيتان ايجاد شد (اصطلاحا در شرايط حاد) حتما به پزشك متخصص مراجعه كرده و از درمانهاي او بهرمند شويد و با بهانه آوردن استفاده از تكنيكهاي مكمل، درمان پزشكي را به تعويق نيندازيد.

·    نقش خانواده و همسر در مراجعه براي معاينات: در صورتيكه به طور متناوب مراجعه براي معاينات را به تعويق مي اندازيد از همسر و يا ساير اعضاي خانواده بخواهيد كه شما را براي مراجعه به معاينات تشويق و يا حتي همراهي كنند. در صورتيكه روابط خانوادگي صميمي اي داريد اين شيوه معمولا به انجام منظم اين معاينات بسيار كمك مي كند. پژوهشها نشان مي دهد يكي از دلايلي كه زنان براي معاينات پزشكي مراجعه نمي كنند ترس از دست دادن رابطه با همسرشان در صورت ابتلا به بيماري است. داشتن رابطه اي صميمي و قابل اعتماد نه تنها در زمان سلامت حق شماست بلكه اگر كسي به دليل بيماري همسرش رابطه زناشويي را خاتمه دهد به اين معناست كه از ابتدا صميميت و عمقي در رابطه وجود نداشته است و واضح است كه سلامت شما مهمتر از رابطه اي است كه عمق ندارد. بعلاوه زناني كه روابط عميق تر عاطفي با همسرانشان دارند و صميميت جسماني بيشتري را تجربه مي كنند، معمولا زودتر تغييرات بدنشان را متوجه شده و به طور منظم براي معاينات سلامتي مراجعه مي كنند.

·    از يادآورهاي الكترونيكي استفاده كنيد: در تقويم تلفن همراه و يا رايانه خود براي تنظيم و يادآوري زمانهاي بعدي مراجعه استفاده كنيد. هر چند اين كار به تنهايي شما را به مراجعه وادار نمي كند وليكن بهانه فراموشي را از بين خواهد برد.

·    يادآوري از سوي پزشك يا مركز درماني: در بسياري از كشورها سيستم هاي درماني براي مراجعات منظم پایش سلامتي با فرد تماس مي گيرند و علاوه بر يادآوري لزوم مراجعه وقتي را نيز به اين فرد اختصاص مي دهند. در صورتيكه مركز درماني يا پزشك شما هم اين خدمات را ارائه دهد به انجام معاينات كمك خواهد كرد.

·    هزينه درمان را پيشاپيش بپردازيد: چند روز مانده به زمان معاينات مي توانيد به مركز درماني يا پزشك خود مراجعه كرده و علاوه بر گرفتن وقت حضوري هزينه درمان را نيز بپردازيد. در صورتيكه به پول اهميت بدهيد، اين شيوه مي تواند به راحتي شما را مجبور به مراجعه براي معاينه نمايد. اگر اين امكان توسط مركز درماني وجود ندارد، پول خود را به يك دوست صميمي بسپاريد و از او بخواهيد فقط براي معاينات پزشكي پول را در اختيارتان قرار دهد.

·    به تن خود توجه كنيد: افرادي كه به تن خود توجه مي كنند، يعني به آن نگاه كرده و تفاوتهاي آن را زير نظر مي گيرند، زودتر از افرادي كه به تن خود بي توجه هستند براي درمان سرطان پستان مراجعه مي كنند. هرچند توجه وسواس گونه به زيبايي يا وزن مي تواند فرد را از سلامت روان دور كند ولي توجه متعادل به ظاهر كمك مي كند تا تغييرات بدن زودتر شناسايي و از پيشرفت بيماريها جلوگيري شود.

·    به تن خود احترام بگذاريد:  اگر داراي ديدگاهي معنوي باشيد، تن شما امانتي است كه براي يك زندگي چندين ساله در اختيارتان قرار داده شده است، پس با مراقبت از اين امانت در حقيقت تكليف معنوي خود را به انجام مي رسانيد. افرادي كه به معنويت اصيل تري معتقدند به جسم خود به عنوان يك معجزه هستي نگاه مي كنند و بيشتر براي نگهداري از آن تلاش مي نمايند. افرادي كه به مخلوقات احترام نمي گذارند معمولا براي كنترل سلامت خود نيز به پزشك مراجعه نمي كنند.

·    از تكنيكهاي كنترل استرس استفاده كنيد: كنترل استرس نه تنها به عنوان يكي از شيوه هاي كاهش احتمال ابتلا به بيماريها شناخته شده است بلكه آشنايي با تكنيكهاي كنترل استرس و استفاده از آنها در مورد مراجعه براي معاينات مي تواند به تشخيص زود هنگام بيماري كمك كرده و بهبودي سريعتر و درمان آسانتري را در پي داشته باشد.

·    فقط خود شما مسئول سلامتتان هستيد: بسياري از زناني كه در مراحل پيشرفته سرطان پستان به پزشك مراجعه كرده اند كمتر از زناني كه در مراحل اوليه بيماريشان مراجعه كرده اند،  خود را مسئول زندگي خود مي دانند. آنها معمولا از همسران يا ساير افراد خانواده انتظار دارند از آنها مراقبت كنند و برايشان تصميم بگيرند. حس مسئوليت براي مراقبت از خود يكي از عواملي است كه به شما كمك مي كند به برنامه هاي سلامتيتان پايبند باشيد.

·    شما دوست داشتني و خوبيد، حتي زماني كه بيماريد: پژوهشها نشان مي دهد يكي از ويژگيهاي افرادي كه خيلي دير براي درمان مراجعه كرده اند اين است كه به دليل تمايل به خوب جلوه كردن در نظر ديگران، تمايل نداشته اند بيماري خود را قبول كنند. لذا دوست داشتن و ارزشمند دانستن بي قيد و شرط خود، كمك مي كند از انكار بيماري دست برداشته و علاوه بر مراجعه براي معاينات دوره اي، در صورت تغييري در بدن به موقع براي درمان مراجعه كنيد. دوست داشتن خود يعني احساس مهر و احترام عميق به خود عليرغم تمام نقاط ضعفي كه داريم و بخشيدن خطاهايي كه تا به امروز در خلاف جهت صلاحمان انجام داده ايم. فقط زماني كه عشق حقيقي اي نسبت به خود داشته باشيد براي سلامت خود ارزش قائل بوده و معاينات سلامتيتان را جدي مي گيريد.

·    درمان  نه تنها ترسناك نيست بلكه سودمند است: يكي از دلايلي كه بسياري از زنان معاينات سلامت خود را جدي نمي گيرند ترس از درمانهاي سرطان است. درمانهاي سرطان سخت است ولي شيوه اي است كه به بدن شما كمك مي كند تا در مورد درمانهاي مختلف سرطان پستان اطلاعات بدست آوريد و با كسانيكه اين مراحل را پشت سر گذاشته اند در مورد نتايج درمانها صحبت كنيد. افرادي كه از درمانها سود برده اند ترس شما از درمان را از بين برده و احتمال اعتماد نمودن به درمانهاي پزشكي را افزايش مي دهند.


منابع:

·    M,Iman,M.D, M.R.C.P, Skeel Williams, M.D.(2005), Understanding locally advanced breast cancer: What influences a woman’s decision to delay treatment? , Medical College of Ohio, 3120 Glendale Avenue, Toledo, OH 43614-5809, USA , Department of Psychiatry, Depression Clinic, University of Michigan Medical School, 2101 Commonwealth Boulevard, Suite 13,Room 1444, Ann Arbor, MI 48105, USA
·    Pychyl,Timothy A. Ph.D(2008)., Procrastination: A Strategy for Change A strategy to keep your appointments
·    Sheeran, P., & Orbell, S. (2000). Using implementation intentions to increase attendance for cervical cancer screening. Health Psychology, 19, 283- 289.