استرس

استرس يا تنش چيست و چه ارتباطي با سرطان دارد؟

يك انسان غير متمدن شاد رو مجسم كنيد كه در غار خود مشغول تناول غذاست! اين فرد خانواده يا قلمرويي هم دارد كه وظيفه نگهداري از آنها نيز بر عهده اوست. ناگهان صدايي از بيرون غار به گوش مي رسد. انسان غار نشين با شنيدن اين صدا نيم خيز مي شود و با فكر محافظت از جسم خود و قلمرو خانواده اش دست از ساير فعاليتها كشيده و آماده جنگيدن با عامل متخاصم يا فرار كردن از او مي شود. تصور كنيد يك شير درنده به غار نزديك مي شود و همينطور كه انسان بيشتر نسبت به منبع صدا آگاه مي شود تصميمش را براي فرار از دست اين حيوان گرسنه گرفته و از راه مخفي غار پا به فرار مي گذارد. به اين ترتيب در عرض چند دقيقه او از يك فرد در حال استراحت و آرامش به يك دونده كه با سرعت بسيار زيادي مي دود تبديل مي شود و اگر به اندازه كافي سريع بدود حداقل مي تواند خود را از دريده شدن توسط شير درنده نجات دهد.

حال از منظري ديگر به همين داستان نگاه كنيم. در بدن او چه اتفاقي افتاده است؟ بدن او كه در حالت آرامش بوده در عرض چند دقيقه، با استنباط خطر قريب الوقوع، براي جنگيدن يا فرار كردن تجهيز شده است. اين آمادگي براي جنگ يا گريز با استنباط خطر قريب الوقوع با تشرح هورمونهاي تجهيز كننده ارگانهاي داخلي اتفاق مي افتد. ترشح آدرنال در پي استنباط خطر افزايش مي يابد و با فعال كردن اعصاب سمپاتيك باعث افزايش ضربان قلب، تسريع گردش خون، و ايجاد حالت تنش در بدن مي شود. اين شرايط مي تواند به فرد كمك كند تا تصميمات آني بگيرد، فعاليت بدني اش را افزايش دهد و در جهت بقاي فيزيكي يا اجتماعي خود تلاش نمايد. پس اگر استرس نبود ما همه موجودات منفعلي بوديم كه انگيزه هيچ اقدامي براي بقا يا پيشرفت را نداشتيم. ولي اگر از اين تجهيز بدن براي جنگ يا گريز در جهت طبيعي آن استفاده نشود غالبا آدرنال به صورت يك عامل آسيب رسان مي تواند سلولها را دچار فرسايش كند و با تضعيف سيستم ايمني دفاع طبيعي بدن را كاهش دهد. در اين شرايط فرد استرس را تجربه مي كند.

آيا فقط اتفاقهاي خطرناك بيروني باعث استرس مي شوند؟ خير. هر تغيير يا هر شرايط تنش زايي هم مي تواند به احساس استرس بينجامد. مثلا زمانيكه قرار است صاحب فرزند جديدي شويد، براي مصاحبه شغلي دعوت شده ايد، مي خواهيد يك تصميم خيلي مهم بگيريد، در شرف بازنشستگي هستيد يا زمانيكه مدتها از دست كسي خشمگين، آزرده و يا مورد ستم باشيد نيز بدن شما استرس را تجربه خواهد كرد. پس اتفاقات مثبت يا حتي حالات ذهني نيز مي تواند منشا استرس باشد.

پژوهشگران زيادي در مورد تاثير استرس بر روي جسم و عملكرد افراد بررسي كرده اند و نتايج اين پژوهشها رابطه مستقيم زيادي را بين تجربه استرس و ابتلا به بيماريها نشان مي دهد. اين رابطه به قدري زياد است كه غالبا مي توان بسته به ميزان استرسي كه افراد تجربه مي كنند احتمال ابتلاي آنها به بيماريها را پيش بيني كرد. همچنين يافته هاي پژوهشگران نشان مي دهد درصد بالايي از بيماران مبتلا به سرطان در دوره اي از زندگي خود استرس زيادي را تجربه كرده اند كه توان مديريت آن را نداشته و احساس خوشايندي از آن ندارند.

پس به دليل ساختار طبيعي انسان و متمدن شدن، ناگزيريم از تجربه استرس، ولي هنر ما در مديريت اين استرس مي تواند تاثيرات سوء آن را به حداقل برساند.

راههاي مديريت استرس بسيار متنوع است و بسته به ويژگيهاي فردي شما و نوع و ميزان استرس مي توان از شيوه هاي متفاوتي استفاده كرد ولي به طور كلي آنها را به دو گروه تقسيم مي كنند. گروه ابتدايي راهكارهايي است در سبك زندگي كه به كاهش عمومي شرايط استرس زا و افزايش توان بدن براي مديريت استرس مي انجامد و گروه بعدي راهكارهاي مديريت شرايط حاد استرس زاست. ما به تدريج در اين سري مقالات به انواع اين راهكارها مي پردازيم.

1) افراد شاد استرس كمتري تجربه مي كنند پس لبخند بزنيد !

لبخند زدن مي تواند يك شيوه درماني كارآمد براي كاهش استرس باشد. اصولا نمي توان تصور كرد فردي كه احساس خوشبختي نمي كند بتواند به راحتي لبخند بزند. لبخند زدن نه تنها استرس لحظه اي شما را كاهش مي دهد بلكه در تقويت سيستم ايمني بدنتان كمك كننده است و وقتي لبخند مي زنيد نمي توانيد در يك حالت ذهني ناخوشايند باقي بمانيد.

در روانشناسي مثبت نگر به افراد توصيه مي شود بلافاصله پس از بيدار شدن و قبل از گشودن چشمهايشان لبخند بزنند. همين تمرين ساده لبخند زدن به خود و زندگي در ابتداي روز مي تواند تمام لحظات روز شما را دستخوش تغيير كند. صرف نظر از شرايط جسماني يا مسائل زندگيتان، هر روز صبحتان را با يك لبخند آغاز كنيد. تمرين سختي نيست ولي نتايج بسيار سودمندي در پي دارد.

پژوهشها نشان مي دهد لبخند زدن به عنوان يك حالت چهره اي در روابط شما نيز تاثير به سزايي دارد. اگر تا امروز بي توجه به حالات چهره اتان بوديد توجه كنيد كه داشتن لبخندي بر لب باعث صميميت بيشتري در ارتباطاتتان مي شود و مخصوصا اگر در شرايط تنش زا بتوانيد لبخند را بر روي چهره اتان حفظ كنيد در مديريت ارتباطاتتان نيز توانمند تر مي شويد.

پس براي مديريت استرس: لبخند بزنيد!